'Nederlands-Indië had eerste vrouw die als rechter optrad in Koninkrijk'

'Nederlands-Indië had eerste vrouw die als rechter optrad in Koninkrijk'

NIJMEGEN – Ruim 25 jaar voordat de eerste vrouwelijke rechter in Nederland werd benoemd, trad er in 1921 in Nederlands-Indië al een vrouw op als rechter. Dat blijkt uit een publicatie van jurist en historicus Rowin Jansen van de Radboud Universiteit die op 20 april in Rechtsgeleerd Magazijn Themis verschijnt.

Jurist Jansen stuitte tijdens archiefonderzoek in Jakarta bij toeval op een uitgebreid dossier. Het bleek dat in 1921 een vrouwelijke griffier, Anna Lange, inviel voor een mannelijke rechter. Ze trad vervolgens op als volwaardig lid van de meervoudige kamer van de Raad van Justitie in Padang, aan de Westkust van Sumatra, en wees als rechter vonnis.

Verhitte gemoederen

Het leidde tot een grote rechtszaak, die de gemoederen zowel in Nederland als in Nederlands-Indië flink heeft beziggehouden. 'De advocaat in deze zaak maakte direct bezwaar tegen het feit dat zij, als vrouw, zitting had als rechter in een rechtszaak waaraan hij deelnam’, vertelt Jansen. De zaak liep zelfs zo hoog op dat uiteindelijk het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië er recht over moest spreken. Dit Hooggerechtshof oordeelde dat ‘in verband met gewijzigde behoeften en inzichten moet worden aangenomen, dat de vrouw als zoodanig niet is uitgesloten van de Rechterlijke Macht’.

Emancipatoire krachten

Het was een overwinning voor de emancipatoire krachten in het Koninkrijk. In Nederland stonden de zaken er namelijk heel anders voor: een Hof in Friesland oordeelde dat ‘de staatsmacht wordt uitgeoefend door mannen’ en de Hoge Raad wist een principiële stellingname over dit vraagstuk steeds te ontwijken. Bovendien stelde de Nederlandse regering de benoeming van de eerste vrouwelijke rechter uit tot na de Tweede Wereldoorlog.

Anna Lange

Over Anna Lange weet Radboudonderzoeker Jansen verder vrij weinig. Ze studeerde en promoveerde in Leiden en vertrok op vijfentwintigjarige leeftijd naar Indië. Lange moet volgens Jansen een zeer goede griffier zijn geweest, want ze werkte jarenlang voor verschillende rechtbanken in Indië en werd in 1931 zelfs gedecoreerd als ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Nu op radio RN7: {{ current_item.title }} {{ current_item.title }}
Straks:
{{ next_item.title }}
{{ next_item.title }}